Khi lượng hàng tăng, việc tìm vị trí trống, đưa hàng lên kệ và lấy đúng sản phẩm để xuất kho có thể mất nhiều thời gian. Hệ thống lưu kho tự động giúp doanh nghiệp xử lý các công việc này bằng sự kết hợp giữa kệ lưu trữ, thiết bị vận chuyển và phần mềm điều khiển. Vậy hệ thống gồm những gì, vận hành ra sao và có phù hợp với mọi kho hàng không? Bài viết dưới đây sẽ giải thích từng phần chi tiết.
Hệ thống lưu kho tự động là gì?
Hệ thống lưu kho tự động là giải pháp sử dụng máy móc và phần mềm để đưa hàng vào vị trí lưu trữ, sau đó lấy hàng ra khi có yêu cầu. Hàng hóa thường được đặt trên pallet, trong thùng hoặc khay có kích thước phù hợp với thiết bị vận hành.
Trong kho tự động, thiết bị đảm nhiệm một phần hoặc phần lớn quãng đường đó. Mức độ tự động hóa có thể khác nhau: có hệ thống chỉ tự động trong khu vực kệ, cũng có giải pháp kết nối thêm băng tải, trạm lấy hàng và phần mềm quản lý toàn kho.
Những bộ phận của hệ thống lưu kho tự động
Một hệ thống hoàn chỉnh cần cả kết cấu lưu trữ, thiết bị di chuyển hàng và bộ phận xử lý thông tin. Cấu hình cụ thể phụ thuộc vào loại hàng, quy mô kho và tốc độ xuất nhập.
Kệ lưu trữ hàng hóa trong kho tự động
Kệ là nơi bố trí các vị trí chứa pallet, thùng hoặc khay hàng. Kệ cần được thiết kế theo kích thước đơn vị hàng, tải trọng, chiều cao kho và cách thiết bị tiếp cận từng vị trí.
Khác với việc chọn kệ độc lập, kệ trong kho tự động phải phù hợp với toàn bộ hệ thống vận hành. Kích thước ô kệ, độ chính xác khi lắp đặt và khoảng trống cho thiết bị di chuyển đều cần được tính ngay từ khâu thiết kế. Nếu thông số giữa kệ và thiết bị không khớp, việc đưa hàng vào hoặc lấy hàng ra sẽ gặp khó khăn.
Thiết bị vận chuyển và lấy hàng
Tùy giải pháp, thiết bị có thể là cần trục chạy trong lối đi, xe Shuttle di chuyển trên ray, thang nâng, băng tải hoặc robot vận chuyển. Nhiệm vụ của chúng là chuyển hàng từ điểm tiếp nhận đến vị trí kệ và đưa hàng trở lại khi có lệnh xuất.
Mỗi thiết bị phù hợp với một cách tổ chức kho. Chẳng hạn, cần trục thường phục vụ các dãy kệ cao; Shuttle di chuyển hàng trong hệ thống kệ được thiết kế riêng; băng tải giúp nối các khu vực tiếp nhận, lưu trữ và bàn giao.
Cảm biến và bộ điều khiển hàng hóa
Cảm biến giúp hệ thống nhận biết vị trí thiết bị, sự hiện diện của hàng và trạng thái tại các điểm chuyển tiếp. Tùy thiết kế, kho còn có thể kiểm tra kích thước hoặc trọng lượng đơn vị hàng trước khi cho phép đưa vào khu vực lưu trữ.
Bộ điều khiển tiếp nhận lệnh, phối hợp hoạt động giữa các thiết bị và theo dõi quá trình thực hiện. Đây là phần giúp máy móc di chuyển đúng trình tự, dừng đúng vị trí và phản hồi khi phát sinh lỗi.
Phần mềm quản lý và điều phối kho
Phần mềm lưu thông tin về hàng hóa, vị trí chứa và các giao dịch nhập xuất. Hệ thống quản lý kho, thường gọi là WMS, có thể quyết định hàng nên được lưu ở đâu và cập nhật tồn kho sau mỗi lần di chuyển. Tùy cấu hình, phần mềm điều khiển kho sẽ chuyển quyết định đó thành lệnh cho từng thiết bị.
Nhờ dữ liệu vị trí được cập nhật, nhân viên có thể tra cứu hàng đang ở đâu, số lượng còn lại và trạng thái của lệnh xuất. Khả năng kết nối giữa phần mềm và thiết bị là yếu tố cần kiểm tra kỹ khi thiết kế kho tự động.
Xem chi tiết bài viết: Tìm hiểu về kho hàng tự động là gì?
Quy trình hoạt động trong hệ thống lưu kho tự động
Quy trình thực tế có thể thay đổi theo loại kho, nhưng thường đi theo hai luồng chính: nhập hàng vào vị trí lưu trữ và lấy hàng để xuất kho.
Bước 1: Tiếp nhận và kiểm tra hàng hóa
Hàng được đưa đến điểm tiếp nhận trên pallet, trong thùng hoặc khay. Tại đây, nhân viên hoặc thiết bị ghi nhận mã hàng, số lượng và thông tin liên quan. Hệ thống có thể kiểm tra xem đơn vị hàng có đáp ứng giới hạn về kích thước, trọng lượng và cách đóng gói hay không.
Bước kiểm tra này giúp tránh đưa vào kho những pallet bị lệch, thùng không đúng kích thước hoặc hàng vượt tải trọng cho phép. Nếu thông tin chưa chính xác, hàng cần được xử lý trước khi tiếp tục.
Bước 2: Xác định vị trí và đưa hàng vào kho
Sau khi hàng được xác nhận, phần mềm chọn vị trí lưu trữ dựa trên chỗ trống và quy tắc vận hành đã thiết lập. Thiết bị nhận lệnh, lấy hàng tại điểm giao nhận rồi chuyển đến ô kệ được chỉ định.
Việc phân vị trí có thể xét thêm chủng loại hàng, tần suất xuất nhập hoặc yêu cầu quản lý lô. Khi hàng đã vào đúng vị trí, hệ thống ghi nhận kết quả để phục vụ tra cứu và xuất kho sau này.
Bước 3: Nhận lệnh và lấy hàng ra
Khi phát sinh đơn hàng hoặc yêu cầu cấp hàng cho sản xuất, phần mềm xác định vị trí cần lấy. Thiết bị di chuyển đến ô kệ, lấy pallet hoặc thùng hàng rồi đưa về điểm bàn giao. Tại đây, nhân viên có thể tiếp tục kiểm tra, tách hàng, đóng gói hoặc chuyển sang công đoạn vận chuyển.
Sau khi hoàn tất, dữ liệu vị trí và tồn kho được cập nhật. Với hàng cần quản lý theo lô hoặc hạn sử dụng, quy tắc chọn hàng phải được thiết lập phù hợp ngay từ đầu; hệ thống chỉ thực hiện chính xác khi dữ liệu đầu vào cũng chính xác.
Các loại hệ thống lưu kho tự động phổ biến
Hệ thống lưu kho tự động là tên gọi chung cho nhiều cấu hình. Doanh nghiệp cần chọn giải pháp theo đơn vị hàng cần lưu trữ và yêu cầu vận hành, thay vì chỉ dựa vào mức độ hiện đại của thiết bị.
| Giải pháp | Cách hoạt động cơ bản | Phù hợp với |
| AS/RS dùng cần trục | Cần trục di chuyển trong lối đi giữa các dãy kệ để cất và lấy pallet hoặc thùng hàng. | Kho có kệ cao, nhu cầu lưu trữ lớn và đơn vị hàng tương đối đồng nhất. |
| Hệ thống Shuttle | Xe Shuttle chạy trên ray trong kết cấu kệ để vận chuyển hàng; có thể kết hợp thang nâng và băng tải. | Kho cần khai thác nhiều vị trí lưu trữ hoặc xử lý lượng hàng xuất nhập lớn. |
| Kho tự động cho thùng hàng | Thiết bị cất và lấy thùng, khay; hàng có thể được đưa đến trạm để nhân viên lấy sản phẩm. | Kho có nhiều SKU nhỏ, linh kiện hoặc hàng thương mại điện tử. |
| Giải pháp kết hợp băng tải hoặc robot | Băng tải, robot nối khu lưu trữ với khu nhận hàng, lấy hàng, đóng gói hoặc xuất kho. | Kho cần tự động hóa thêm luồng di chuyển giữa nhiều công đoạn. |
Các giải pháp trên có thể kết hợp với nhau. Ví dụ, một kho vừa dùng hệ thống kệ kho AS/RS cho pallet nguyên kiện, vừa dùng hệ thống thùng hàng để xử lý các đơn cần lấy lẻ. Vì vậy, tên thiết bị chỉ là điểm bắt đầu; điều cần làm rõ hơn là hàng sẽ đi qua những công đoạn nào trong kho.
Lợi ích và hạn chế khi đầu tư hệ thống lưu kho tự động
Lợi ích của hệ thống lưu kho tự động
- Tận dụng chiều cao và diện tích kho: Hệ thống kệ có thể được thiết kế theo khả năng tiếp cận của thiết bị tự động, giúp khai thác không gian theo chiều cao. Tuy nhiên, sức chứa thực tế vẫn phụ thuộc vào chiều cao công trình, kết cấu kệ, loại hàng và luồng vận hành.
- Rút ngắn thao tác di chuyển: Nhân viên không phải trực tiếp đến mọi vị trí kệ để tìm và lấy hàng. Thiết bị đưa hàng đến điểm xử lý theo lệnh, đặc biệt hữu ích khi số lượt xuất nhập lớn.
- Theo dõi vị trí hàng rõ ràng hơn: Mỗi lần cất hoặc lấy hàng được ghi nhận trên hệ thống. Điều này hỗ trợ tìm kiếm, kiểm kê và đối chiếu tồn kho, đồng thời giảm những nhầm lẫn do ghi chép thủ công.
- Giảm công việc lặp lại: Máy móc đảm nhiệm các thao tác di chuyển theo tuyến và trình tự đã thiết lập. Nhân viên có thể tập trung vào kiểm tra chất lượng, xử lý ngoại lệ hoặc hoàn thiện đơn hàng.
Hạn chế của hệ thống lưu kho tự động
Hạn chế lớn nhất thường là chi phí đầu tư ban đầu. Ngoài kệ và thiết bị, doanh nghiệp còn cần tính đến phần mềm, lắp đặt, tích hợp dữ liệu, đào tạo và bảo trì. Hiệu quả đầu tư vì thế phải được đánh giá theo lượng hàng xử lý và thời gian khai thác dự kiến.
Hệ thống cũng đòi hỏi hàng hóa được chuẩn hóa ở mức phù hợp. Pallet hư hỏng, thùng sai kích thước hoặc dữ liệu mã hàng thiếu chính xác có thể làm gián đoạn vận hành. Bên cạnh đó, thiết bị và phần mềm cần được bảo trì, theo dõi thường xuyên; doanh nghiệp nên có quy trình xử lý khi một khu vực hoặc thiết bị gặp sự cố.
Doanh nghiệp phù hợp với hệ thống lưu kho tự động
Doanh nghiệp có thể cân nhắc đầu tư hệ thống lưu kho tự động khi kho đáp ứng một hoặc nhiều đặc điểm sau:
- Lượng hàng lưu trữ lớn: Kho có nhiều pallet, thùng hàng hoặc SKU, cần theo dõi chính xác vị trí của từng đơn vị hàng.
- Tần suất xuất nhập cao: Hàng được đưa vào và lấy ra liên tục, đặc biệt khi có nhiều đơn cần xử lý trong giờ cao điểm.
- Cần khai thác chiều cao kho: Mặt bằng có giới hạn nhưng công trình đủ chiều cao để bố trí thêm các tầng lưu trữ.
- Hàng hóa tương đối đồng nhất: Pallet, thùng hoặc khay có kích thước và tải trọng phù hợp để thiết bị xử lý ổn định.
- Muốn giảm thời gian tìm và lấy hàng: Nhân viên đang phải di chuyển nhiều giữa các dãy kệ, khiến quá trình xử lý đơn kéo dài.
- Có ngân sách và kế hoạch vận hành dài hạn: Doanh nghiệp đủ khả năng đầu tư thiết bị, phần mềm, bảo trì và đào tạo nhân sự.
Trước khi quyết định, doanh nghiệp nên xác định số lượt nhập xuất mỗi ngày, lượng đơn vào giờ cao điểm và công đoạn đang gây chậm trễ. Với kho ít hàng hoặc xuất nhập không thường xuyên, có thể bắt đầu bằng hệ thống kệ kho pallet phù hợp kết hợp phần mềm quản lý, sau đó đánh giá nhu cầu tự động hóa khi quy mô tăng.
Lưu ý khi thiết kế, lựa chọn hệ thống lưu kho tự động
Để hệ thống vận hành phù hợp với kho thực tế, doanh nghiệp cần xem xét các yếu tố sau:
- Khảo sát mặt bằng: Đo chiều cao thông thủy, kiểm tra nền kho, vị trí cột, cửa ra vào và khu vực nhận, xuất hàng. Đây là cơ sở để bố trí kệ, thiết bị và tuyến di chuyển.
- Xác định tải trọng và kích thước hàng: Ghi rõ trọng lượng, kích thước pallet hoặc thùng, cách xếp hàng và số vị trí lưu trữ cần thiết. Hàng đưa vào hệ thống phải phù hợp với khả năng xử lý của thiết bị.
- Tính toán luồng nhập xuất: Xác định lượng hàng cần xử lý mỗi ngày và vào giờ cao điểm. Khu vực bàn giao cần đủ năng lực tiếp nhận để tránh ùn hàng dù thiết bị trong khu kệ hoạt động nhanh.
- Kiểm tra khả năng kết nối phần mềm: Phần mềm điều khiển cần trao đổi dữ liệu với quy trình quản lý kho hiện có để cập nhật vị trí, lệnh xuất và số lượng tồn kho chính xác.
- Dự tính phương án mở rộng: Nếu lượng hàng tăng, doanh nghiệp có thể cần bổ sung vị trí lưu trữ hoặc thiết bị. Khả năng mở rộng nên được tính từ giai đoạn thiết kế ban đầu.
One Tech Việt Nam có thể hỗ trợ khảo sát mặt bằng, tư vấn kết cấu kệ và phương án bố trí kho phù hợp với đặc điểm hàng hóa, tải trọng và nhu cầu vận hành của doanh nghiệp.
Hệ thống lưu kho tự động phát huy hiệu quả khi được thiết kế theo đúng hàng hóa, mặt bằng và tốc độ vận hành của từng kho. Nếu đang tìm phương án bố trí kệ và khai thác không gian lưu trữ, doanh nghiệp có thể liên hệ One Tech Việt Nam để được khảo sát, tư vấn kết cấu kệ và giải pháp kho phù hợp với nhu cầu thực tế.
